444 5 888
HİPERTANSİYON

Kan Basıncı nedir?
Kan basıncı kalbinizin pompaladığı kanın damarlarınıza uyguladığı basınç veya güçtür. Bu basınç vücudunuzun ihtiyacı olan kanın sağlanmasına yardımcı olur. Kalbiniz ve damarlarınızın tümü dolaşım sistemi olarak adlandırılmaktadır.

Yüksek kan basıncı nedir?
Yüksek kan basıncı genellikle hipertansiyon olarak isimlendirilmektedir ve doktorunuzun genellikle bu isimlendirmeyi kullanacaktır. Unutmayın eğer doktorunuz size anlamadığınızın bir kelime kullanırsa mutlaka açıklama isteyin. Yüksek kan basıncı, kanınızın kalp ve damarlarınıza sürekli ve normal dışı şekilde yüksek basınç veya güç uygulaması sonucu oluşur. Avrupa Hipertansiyon Cemiyeti yüksek kan basıncını sistolik kan basıncının (büyük tansiyon) 140 mmHg veya üstü, diyastolik kan basıncının (küçük tansiyon) 90mmHg’nın üstü olarak tanımlamaktadır. Bu rakamların ne kadar üstünde tansiyonsununuz varsa o kadar ciddi hipertansiyonunuz var ve sağlık açısından risk altındasınız demektir. Yüksek kan basıncı, Kalp krizi, Kalp yetmezliği ve inme açısından bir risk faktörüdür. Bu nedenle yüksek kan basıncı mutlaka düşürülmeli ve bu olayların gelişmesi önlenmelidir. Tedavi edilmeyen kan basıncı aynı zamanda sizin böbrek ve gözlerinize de zarar verir.

Yüksek kan basıncı tedavi edilmeli mi?
Bu karara siz ve kişisel doktorunuzun önerisiyle varılmalıdır. Biliyorsunuz ki normal değerlerin üstündeki kan basıncı sağlığınızı risk altına sokmaktadır. Sizin kan basıncı değerlerinizi göz önüne alarak doktorunuz size yaşam tarzı değişikliği, diyet, egzersiz, sigarayı bırakma veya ilaç tedavisi önerebilir. Yüksek kan basıncı tamamen düzelmez, sadece kontrol altına alınabilir. Bu sebeple doktorunuz tarafından size önerilen kan basıncını düşürücü ilaçları tüm yaşamınız boyunca kullanmalısınız. Doktorunuza danışmadan ilaçlarınızı kesmemelisiniz.

Yüksek kan basıncı hayatı tehdit eder mi?
Sizde herhangi bir şikayete sebep olmadığı sürece hipertansiyon hastası olduğunuzu kabullenmemek ve onu reddetmek en kolay yoldur. Ancak bu dönemde de yüksek kan basıncının size zarar verdiğini unutmayın. Çünkü yüksek kan basıncı ‘’sessiz katil’’ olarak adlandırılmaktadır. Tedavi edilmemiş yüksek kan basıncı sizi kalp ve böbrek hastalıkları ve ileriki dönemde gelişebilecek inme açısından büyük bir risk altına sokmaktadır. Kalp hastalıkları ve inme günümüzde birçok ülkede en büyük ölüm sebebidir. Ancak iyi haber şu ki yüksek kan basıncı etkin şekilde yönetilip kontrol altına alınabilmektedir. Yeter ki isteyin…
Yaşam tarzı değişiklikleri ve/veya uygun ilaç tedavisi uygulaması etkin şekilde kan basıncını düşürür ve hayatınızı tehdit eden riskleri azaltır.

Kimlerde yüksek kan basıncı gözlenir?

  • Her an herkes yüksek kan basıncına sahip olabilir. Bazı kişiler yüksek kan basıncı gelişmesi açısından daha büyük risk altındadırlar.
  • 60 yaş üstündeki kişiler. Kan basıncı yaş ile birlikte artma eğilimindedir.
  • Ailesinde yüksek kan basıncı olanlar. Eğer ebeveynlerinizden birinden yüksek kan basıncı varsa sizde de gelişme ihtimali yüksek,
  • Stresli yaşama sahip olanlar
  • Obezler (şişmanlık)
  • Sigara kullananlar
  • Yüksek kan lipid (yağ) düzeylerine sahip olanlar
  • Hareketsiz yaşam tarzına sahip olanlar
  • Diyabet (şeker hastalığı) veya böbrek hastalığı olanlar. Böbrekler kan basıncı düzenlenmesinden önemli rol oynar.
  • Hamileler. Hamilelik döneminde kan basıncı yükselme eğilimindedir.
  • Bazı ilaçları kullananlar (Örneğin; doğum kontrol hapları)
  • Yüksek oranda tuz tüketenler
  • Alkol kullananlar

Yüksek kan basıncı ne sıklıkta görülür?
Siz ya da ailenizin bir ferdi yüksek tansiyon tanısı aldıysa unutmayın ki yalnız değilsiniz. Yüksek kan basıncı dünya çapında bir milyar kişiyi etkilemektedir ki bu sayı dünya erişkin nüfusunun %25’idir. Uzmanlar bu sayının giderek artacağı görüşünde hemfikirdir. Bu demektir ki her dört kişiden birinde yüksek kan basıncı vardır. Yaş arttıkça özelikle 60 yaş üzerinde bu oran %50’lere ulaşmaktadır.
Türkiye’de hipertansiyon sıklığı;

  • Ülkemizde 5.2 milyon erkek ile 6.6 milyon kadının hipertansif olduğu tahmin edilmektedir.
  • 50 yaş ve üzerindeki 10 erkekten 5’inde, 10 kadından 7’sinde hipertansiyon bulunmaktadır.

Neden hipertansiyon sıklığı giderek artıyor?
Yaşam tarzı değişiklikleri özellikle gelişmiş ülkelerde hipertansiyonun en sık nedeni gibi görülmektedir. Fast-food tarzı yeme alışkanlığı, teze meyve-sebze tüketimindeki azalma, tuz tüketiminin artması, yağ, şeker ve kalori alımının artması bunların yanında fiziksel aktivitenin azalması giderek vücut ağırlığında artmaya neden olmaktadır. Sigara ve alkol kullanımı diğer önemli, noktalardır. Sonuçta hipertansiyona ve diyabete yatkın kişiler haline gelinmektedir.

Yüksek kan basıncından korunmak için neler yapabilirim?
Sağlıklı bir yaşam biçimi hipertansiyondan korunmada en önemli faktördür.
Basit önlemler;

  • Sağlıklı ve sizin için uygun olan kiloya gelin.
  • Tuz tüketimini azaltın.
  • Sebze ve meyve tüketiminizi arttırın.
  • Alkol tüketiminizi azaltın.
  • Sigarayı bırakın.
  • Haftada en az üç kez egzersiz yapın.

 

Acaba benim hipertansiyonum kendiliğinden düzelir mi?
Hayır!
Hipertansiyon kendiliğinden düzelmeyecektir. Daha da önemlisi yaşınız ilerledikçe tansiyonunuz giderek daha da yükselme eğilimine girecektir. Sağlıklı kan basıncı düzeylerine sahip olmak ve kalp damar hastalığı riskinizi azaltmak için sağlıklı beslenenin, zinde ve aktif olun.
Peki, sağlıklı diyet nedir? Taze ürünlerden zengin, düşük tuz ve doymuş yağ içeren besinlerle beslenmedir.
Ancak zinde ve sağlıklı görünen kişiler de yüksek kan basıncı olabilir Bu nedenle düzenli kan basıncı kontrollerinizi yaptırın ve doktorunuzun tavsiye ettiği ilaçları düzenli kullanın.

Kan basıncım için hedef değerler nelerdir?
Uzmanlar kan basıncı yüksek olan kişilerde hedef değerlerin 140/90 mmHg değerlerinin altında tutulmasını önermektedir. Ancak eğer eşlik eden diyabetiniz varsa bu değer 130/80 mmHg’nın altında olmalıdır. Ama unutmayın ki hangi yaşta olursanız olun ideal kan basıncı değerleri 120/80 mmHg’dır.

Doktor yüksek olan tansiyonumu nasıl düşürecek?
Kan basıncını düşüren ilaçlar antihipertansifler olarak bilinmektedir.
Doktorunuz yaşam tarzınızı, diyetinizi ve aktivitelerinizi değiştirmenizi önerebilir veya kan basıncınızı düşürmek için ilaç reçete edebilir. Doktorunuz birçok ciddi sebep neticesinde kan basıncı düşürücü ilaç kullanmanızı önerebilir.

  • 180/100 mmHg üzerinde kan basıncı değerleri,
  • 160/100 mmHg üzerinde ve uzun süredir devam eden kan basıncı,
  • 140/90 mmHg ve eşlik eden diyabeti kalp hastalığı, böbrek hastalığı ve inme olması gibi.

Hipertansiyon tedavisinde kullanılan çok sayıda ilaç vardır. Doktorunuz sizin için önemli birçok faktörü göz önüne alarak sizin için uygun olan ilacı ve dozunu belirleyecektir. Unutmayın ki kan basıncınızın düşebilmesi için bu ilaçları düzenli olarak almanız gerekmektedir. Kan basıncınızın düşmesi doktorunuzun, sizin ve uygulayacağınız yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar sayesinde gerçekleşecektir.

Neden doktorum tansiyonumu düşürmek için birden fazla ilaç yazdı?
Birçok klinik çalışma tansiyonu düşürmede antihipertansif ilaçların birbirine benzer etkilerinin olduğunu ortaya koymuştur. Tek bir ilaç kan basıncınızı ortalama %7-8 düşürecektir. Maalesef ki birçok kişi bu oranların üzerinde kan basıncı düşüşlerine ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle birden fazla ilaç kullanımı sıklıkla gerekmektedir. Bu durum kombinasyon tedavisi olarak adlandırılmaktadır. İlaç kullanımında kişisel birçok faktör rol oynamaktadır. Burada önemli olan ilaçların etkisini gösterebilmesi için sizin doktorunuzun tavsiye ettiği şekle ilaçlarınızı almayı unutmamanızdır.

Hangi tansiyon ilacı daha iyidir?
Hangi tansiyon ilacının daha iyi olduğunu anlamak için birçok klinik çalışma yapılmıştır.  Bu çalışmalar sıklıklı antihipertansif ilaçların hepsinin yüksek kan basıncını tedavi etmede etkili olduğunu göstermiştir.
Bazı ilaçlar bazı kişiler için diğer kişilere göre daha uygun olabilir. Doktorunuz sizin kişisel durumunuzu, eşlik eden hastalığınız, sahip olduğunuz risk faktörleri, yaşınız ve daha birçok faktörü göz önüne alarak sizin için en uygun ilacı belirleyecektir. Şu an da yüksek kan basıncı tedavisinde kullanılan 70’in üzerinden molekül mevcuttur. Eğer siz, etrafınızdaki diğer kişilerden farklı bir tansiyon ilacı kullanıyorsanız endişelenmeyin.

Tansiyon ilacım beni daha da hasta eder mi ya da yan etkileri olabilir mi?
Sık değil. Ancak ilacı kullanımınız sırasında herhangi bir rahatsızlık veya hastalık hissederseniz mutlaka doktorunuza danışınız.
İlaçlar vücutta etkilerini göstermek üzere belirli organları, dokuları, mekanizmaları hedef alırlar. Ancak ilaç kullanımından sonra ilaç tüm vücuda yayılır. Bu nedenle bazen ek faydalı veya istenmeyen etkilere sebep olabilir. Bu etkiler bazen baş ağrısı, mide ağrısı ya da bulantı kusma gibi olabilirken bazen de laboratuar testleriyle fark edilebilecek şekilde kimyasal değişiklikler şeklinde olabilir. Eğer böyle bir beklenmedik yan etkiyle karşılaşırsanız en kısa sürece doktorunuza bildiriniz. Doktorunuz gerekli değişiklikleri yapacaktır.

Hipertansiyonumu nasıl yönetebilirim?
Doktorunuz size hipertansiyon tanısı koyduğunda sizi tansiyonunuzu nasıl yöneteceğiniz konusunda bilgilendirecektir. Siz de oluşturulacak bu program içinde aktif rol alacaksınız. Bu sayede kan basıncınızı kontrol altında tutmayı garantileyeceksiniz.
Sizin kişisel kan basıncı yönetim programınız yaşam tarzı değişikleri, diyet ve tansiyon ilaçlarını içerecektir. Sıklıkla birden fazla tansiyon ilacı kullanmanız gerekebilir. Bunun dışında doktorunuz size eşlik eden diğer hastalıklarınız varsa onlarla ilgili de ilaç başlayabilir. Örneğin kolesterol düşürücü ilaçlar veya diyabet tedavisinde kullanılan ilaçlar.
Doktorunuz kan basıncınızı kontrol altında tutabilmek için;
Kan basıncınızın ne kadar yüksek olduğunu,

  • Ne zamandır yüksek olduğunu,
  • Eşlik eden diyabet ya da böbrek hastalığınızın olup olmadığını,
  • Ya da kalp damar hastalığı açısından risklerinizin olup olamadığını,
  • Yapılan testlerin ve muayenesinin sonuçlarını sizinle paylaşacaktır.

Doktorunuz ayrıca iki sebepten dolayı sizin kalp damar hastalığı açısından durumunuzu değerlendirecektir.
Bu sebepler;
Tansiyonunuzu kontrol altına almak için gerekli tedaviyi belirlemek,
Diğer risk azaltıcı tedavilerden örneğin aspirin kolesterol düşürücü ilaçlar fayda sağlayıp sağlayamacağını belirlemek.
Eğer kan basıncınızı kontrol edebilmek için önemli olan diyabet, kalp damar hastalığı veya böbrek hastalığınız varsa doktorunuz derhal ilaç tedavisine başlayabilir.
Eğer daha düşük düzeyde hipertansiyonunuz varsa doktorunuz size birkaç hafta süreyle yaşam tarzı değişikliği, diyet, fiziksel aktivite, kilo vermek, sigarayı bırakma, alkol alımını azaltmayı önerebilir. Birkaç hafta sonra yapacağı kontrolde yaptığınız bu değişikliklerle eğer kan basıncınızda olumlu bir değişiklik olmamışsa size tansiyon ilacı başlayacaktır.

Yaşam Tarzı Değişikliği Kontrol Listesi
Tavsiye edilen bazı değişiklikler kan basıncınızda ve kalp damar hastalığı riskinizde ciddi azalmalar sağlayacaktır.

  • Normal bir kiloya ulaşmak,
  • Günlük tuz tüketimini azaltmak,
  • Alkol tüketimini kısıtlamak,
  • Doymuş yağ tüketimini azaltmak,
  • Taze meyve ve sebze tüketimini artırmak,
  • Her gün en az 30 dakika egzersiz yapmak,
  • Sigarayı bırakmak

Tuz tüketiminizi azaltmak için beş yol;

  • Masada tabağınıza tuz atmayın,
  • Yemeklerinize pişirirken tuz eklemeyin,
  • Yemeklerinizi tatlandırmak için tuz yerine doğal baharatlar kullanın,
  • Tükettiğiniz yiyecek ve içeceklerde ne kadar tuz olduğuna dikkat edin,
  • Yüksek tuz oranına sahip cips, kuruyemiş, kızartılmış et ve peynirlerden uzak durun.

Günlük hayatınızda egzersizi artırmak için sekiz yol;

  • Okula kadar çocuğunuzla yürüyün,
  • İşe gitmeden önce yarım saat yüzün veya yürüyün,
  • Haftada 2-3 gün bisiklet kullanın,
  • Her gün kısa mesafe koşun,
  • Öğle arasında yürüyüş yapın,
  • Haftada bir gün ailenizle birlikte yüzün, bisiklet kullanın,
  • Dans vs gibi yeni bir aktivite öğrenin,
  • Asansör yerine merdivenleri kullanın.